Di Digital
Wierny pomiar i cyfrowe odwzorowanie istniejącego obiektu – skanowanie laserowe, fotogrametria i dokumentacja fotograficzna jako podstawa zapisu stanu.
DiDoMo Digital Documentation Model
Jeden model
Pełna dokumentacja
obiektu
Historia, przekształcenia, zarządzenie, inwentaryzacja, źródła i materiały 3D – w jednym, weryfikowalnym środowisku.
- Przewiń w dół
- ↓
- 01–14
- działy karty
- 3D
- dokumentacja przestrzenna
- 1
- wspólny model
01 / Idea
Dokumentacja przestaje być zbiorem plików
Tradycyjna dokumentacja obiektu zabytkowego powstaje etapami i pozostaje w wielu niezależnych opracowaniach: osobno pomiar, osobno historia, osobno decyzje konserwatorskie. DiDoMo nie zastępuje tych opracowań – nadaje im wspólną strukturę, powiązania i możliwości weryfikacji.
Przed DiDoMo
- rozproszone dyski i foldery
- wielokrotnie powielane opracowania
- modele 3D odseparowane od opisów
- dane bez jednoznacznego źródła
- brak aktualnego obrazu stanu obiektu
- trudny podział informacji publicznych i wewnętrznych
Z DiDoMo
- zespolona baza danych
- powiązanie danych ze źródłami
- ujawnione luki i rozbieżności
- uporządkowana historia przekształceń
- zróżnicowanie dostępu do informacji
- możliwość ciągłego uzupełniania i uaktualniania
Od rozproszonych materiałów, do jednego uporządkowanego i zespolonego modelu dokumentacji zabytku.
02 / Nazwa
Do Documentation
Uporządkowane informacje, materiały i źródła – każda informacja prowadzi do dokumentu, na którym się opiera.
Mo Model
Wspólna, powtarzalna struktura, która może być rozwijana i aktualizowana w czasie – dla różnych typów obiektów zabytkowych.
Źródła → informacja
Archiwalia stają się częścią karty
Dokumentacja archiwalna, materiały źródłowe i nowe pomiary opisują ten sam obiekt. DiDoMo łączy je w uporządkowaną informację, z zachowaniem odniesienia do źródła.
Materiał wejściowy
Dokumenty i pomiary
Dokumenty, fotografie, mapy, rysunki oraz dane 3D. Najpierw identyfikacja materiału i jego związku z obiektem.
Opracowanie
Analiza i weryfikacja
Rozpoznanie treści, OCR i metadane. Uporządkowanie wersji, wyodrębnienie informacji, wskazanie luk i sprzeczności.
Rezultat
Ustalenie w CKO
Informacja trafia do odpowiedniej części karty wraz ze źródłem. Materiał pozostaje dostępny w kontekście obiektu.
03 / Zbiór źródłowy – Szyb Carnall
Zbiór dokumentów dotyczących Szybu Carnall zamieniony w uporządkowaną wiedzę
Dokumentacja Szybu Carnall jest opracowywana w Cyfrowej Karcie Obiektu w pilotażu DiDoMo Zabrze. Analiza porządkuje materiał, rozpoznaje go i uczytelnia luki.
Zakres opublikowanej dokumentacji jest aktualizowany w rejestrze pilotażu.
Otwórz aktualną kartę Szybu Carnall →Kolejność działań w procesie analizy dokumentacji i tworzenia Cyfrowej Karty Obiektu DiDoMo
01
Inwentaryzacja plików
Pełny spis korpusu z sumami kontrolnymi.
02
Rozpoznanie formatu
Klasyfikacja typów materiału i nośnika.
03
Pozyskanie tekstu i OCR
Tekst maszynowy i rozpoznany, z oceną jakości.
04
Identyfikacja duplikatów
Wersje, kopie i warianty tego samego materiału.
05
Ekstrakcja metadanych
Daty, autorzy, sygnatury, zakres tematyczny.
06
Powiązanie ze źródłem
Każde twierdzenie wskazuje materiał źródłowy.
07
Luki i sprzeczności
Jawne oznaczenie braków i rozbieżności.
08
Weryfikacja
Decyzję o statusie danej podejmuje weryfikator.
09
Publikacja zweryfikowanych danych
Do warstwy publicznej trafia to, co potwierdzone.
Proces DiDoMo
Od rozpoznania do aktualizacji
Rozpoznanie i źródła
Ustalenie zakresu, kwerenda i inwentaryzacja dokumentacji archiwalnej.
Digitalizacja i pomiar
Skany dokumentów, skaning laserowy, fotogrametria i dokumentacja fotograficzna.
Porządkowanie i analiza
Rozpoznanie formatów, OCR, metadane i duplikaty. Kontrola jakości danych, także przestrzennych.
Informacja ze źródłem
Strukturyzacja opisu, wskazanie podstawy ustaleń, luk i rozbieżności. Weryfikacja przez zespół.
Cyfrowa Karta Obiektu
Opis, dokumentacja, dane 3D i źródła powiązane z jednym obiektem. Jawny wybór treści do publikacji.
Dalsze wykorzystanie
Repozytorium, kolejne opracowania, aktualizacja informacji i archiwizacja.
04 / Proces
Od rozpoznania obiektu do zarządzania i uporządkowania danych
Dziesięć etapów – od wizyty w obiekcie, poprzez publikację i aktualizację danych. Każda przetworzona informacja jest włączana do uporządkowanego repozytorium.
-
01
Rozpoznanie obiektu i zakresu
-
02
Kwerenda oraz inwentaryzacja materiałów
-
03
Skanowanie laserowe, fotogrametria i dokumentacja fotograficzna
-
04
Przetwarzanie danych i kontrola jakości
-
05
Analiza dokumentacji i pozyskanie tekstu
-
06
Strukturyzacja informacji według modelu 01–14
-
07
Powiązanie twierdzeń, materiałów i źródeł
-
08
Weryfikacja
-
09
Publikacja warstwy publicznej
-
10
Dalsze zarządzanie, aktualizacja i archiwizacja
05 / Dokumentacja terenowa
Pomiar wykonywany w obiekcie, nie w oprogramowaniu
Instytucja
Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu
Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu należy do największych i najczęściej odwiedzanych obiektów w Polsce i jest liderem tematycznej turystyki poprzemysłowej w całej Europie, z unikatową ofertą ponad 10 km pieszych i wodnych tras podziemnych. Muzeum prezentuje cenne dziedzictwo śląskiej kultury górniczej, jest Punktem Kotwicznym Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego ERIH i zostało wyróżnione m.in. nagrodą Europa Nostra za najlepszy projekt konserwatorski 2019. W 2024 roku European Heritage Hub wybrał je jako jedną z 10 lokalnych dobrych praktyk w zakresie potrójnej transformacji dziedzictwa kulturowego – zielonej, społecznej i cyfrowej – co odnosi się do całej działalności muzeum. Dzięki skanowaniu 3D, wizualizacji oraz technikom VR/XR muzeum digitalizuje całe zespoły obiektów pogórniczych, które znikają z krajobrazu Śląska w wyniku wygaszania kopalń. Muzeum jest również aktywnym uczestnikiem unijnego programu Sprawiedliwej Transformacji.
06 / Moduły
Sześć modułów, jeden rekord obiektu
M01 · ELEMENT GŁÓWNY
warstwa publiczna
Cyfrowa Karta Obiektu
Kompleksowa informacja o obiekcie – publiczna i czytelna prezentacja wiedzy w strukturze czternastu działów.
- 01Informacje o obiekcie
- 02Historia obiektu
- 03Wartości, autentyzm i integralność
- 04Przekształcenia i remonty
- 05Ocena stanu technicznego i stan zachowania
- 06Inwentaryzacja
- 07Dokumentacja techniczna
- 08Ikonografia
- 09Dokumentacja 3D
- 10Zagrożenia
- 11Dostępność
- 12Bibliografia
- 13Biała Karta
- 14Dokumentacja nominacyjna UNESCO
Warstwa administracyjna – moduły zarządcy platformy (dostępne dla zarządcy)
Panel zarządzania
Edycja danych, role użytkowników, statusy, wersje i weryfikacja – z pełną historią zmian rekordu.
warstwa administracyjnaRepozytorium źródeł
Dokumenty, fotografie, multimedia, metadane, prawa i relacje między materiałami.
źródłaPrzestrzeń 3D
Chmury punktów, modele i dane przestrzenne powiązane z konkretnymi wpisami rekordu.
dane przestrzenneRelacje w zespole
Powiązania między obiektami w zespole: nadrzędność, przynależność, wspólne wydarzenia i osie czasu.
zespół i czasBiała Karta
Karta ewidencyjna, rozszerzenie karty, dane źródłowe i załączniki.
karta ewidencyjnaCentralny rezultat
Cyfrowa Karta Obiektu
Jeden punkt dostępu do wiedzy o obiekcie: od historii i stanu zachowania po dokumentację pomiarową. Karta łączy opis z materiałami, na których się opiera.
Publikowane informacje są dostępne bez logowania. Pełna dokumentacja badawcza i praca redakcyjna pozostają w panelu zespołu.
Zobacz CKO Szybu Carnall →Co łączy karta
- Opis obiektu
- Identyfikacja, historia, wartości, przekształcenia i stan.
- Dokumentacja
- Inwentaryzacja, rysunki, fotografie i materiały.
- Przestrzeń
- Dane 3D i lokalizacja obiektu na mapie.
- Podstawa ustaleń
- Źródła, literatura i powiązania z opisem.
Zakres karty pokazano skrótowo. Aktualne treści i materiały znajdziesz w publicznym CKO.
07 / Cyfrowa Karta Obiektu
Cyfrowa Karta Obiektu – jedna struktura informacji
Czternaście działów, dwa poziomy szczegółowości i jawny status każdej danej. Poniżej przedstawiamy przykład struktury karty. Aktualna dokumentacja jest rozwijana w pilotażu Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu.
Studium przypadku – Cyfrowa Karta Obiektu Szyb CarnallDokumentacja rysunkowa
Jeden zbiór danych, kolejne opracowania
Dane przestrzenne można ponownie wykorzystać przy analizie geometrii i przygotowaniu kolejnych rysunków. Pomiar, kontrola jakości i opracowanie przez człowieka pozostają częścią procesu.
Proces tradycyjny · schemat porównania
Od pomiaru do rysunku
- Pomiar obiektu
- Ręczne opracowanie pomiarów
- Przygotowanie pojedynczych rysunków
Proces z danymi 3D
Od pomiaru do zbioru danych
- Chmura punktów lub model
- Uporządkowanie danych i kontrola jakości
- Widoki, pomiary i przekroje
- Opracowanie rysunków i ponowne użycie danych
Gdzie ograniczamy powtarzalną pracę
- Ponowne wykorzystanie raz pozyskanych danych 3D.
- Odczytywanie kolejnych przekrojów z tego samego zbioru.
- Powiązanie opracowania z kartą i źródłami, bez ponownego szukania materiałów.
Przygotowanie dokumentacji rysunkowej wymaga opracowania i kontroli operatora. Publiczny viewer udostępnia pomiary i przekroje; nie zastępuje pełnego opracowania dokumentacji.
08 / Wdrożenia
Uniwersalny model DiDoMo
Pilotaż w Zabrzu i powiązane projekty dokumentacyjne. Pozostałe projekty nie są jeszcze instytucjami podłączonymi do centralnego panelu DiDoMo.
Zobacz wdrożenie DiDoMo w Zabrzu →
DZIEDZICTWO PRZEMYSŁOWE
PILOTAŻ MODELU 01–14
Szyb Carnall
- PROBLEM
- Dwieście lat historii, dokumentacja powierzchniowa i podziemna, wielokrotne przekształcenia – bez wspólnego rekordu obiektu.
- METODY
- Skanowanie laserowe, fotogrametria, kwerenda archiwalna, analiza dokumentacji źródłowej.
- REZULTAT
- Pełna Cyfrowa Karta Obiektu 01–14 ze statusami weryfikacji i jawnie oznaczonymi lukami.
PODZIEMIA
OBIEKT LINIOWY
Chodnik w pokładzie 510
- PROBLEM
- Obiekt liniowy bez światła dziennego i bez odniesień geodezyjnych na powierzchni – trudny w opisie i w publikacji.
- METODY
- Skanowanie w warunkach podziemnych, dowiązanie do osnowy, dokumentacja obudowy i stanu technicznego.
- REZULTAT
- Ta sama struktura 01–14 zastosowana do obiektu o zupełnie innej geometrii.
ZBIÓR OBIEKTÓW
PROJEKT POWIĄZANY
Architektura Tożsamości Narodowej
- PROBLEM
- Brak jednolitego standardu opisu przy dokumentacji wielu obiektów jednocześnie.
- METODY
- Powtarzalny protokół pomiaru i wspólna struktura publikacji danych.
- REZULTAT
- Porównywalność danych i jeden sposób prezentacji dla całego zbioru.
OBIEKT SAKRALNY
1 OBIEKT · WYSOKA PRECYZJA
Kaplica Trójcy Świętej
- PROBLEM
- Bardzo dokładny model geometryczny bez uporządkowanej warstwy opisowej i źródłowej.
- METODY
- Skanowanie laserowe, fotogrametria, dokumentacja fotograficzna detalu.
- REZULTAT
- Model powiązany z opisem, źródłami i statusem weryfikacji danych.
09 / Kontakt
Kontakt
Model i platforma są w ciągłym rozwoju – struktura Cyfrowej Karty Obiektu, zakres działów i sposób prezentacji danych są sukcesywnie rozszerzane i weryfikowane. Uwagi merytoryczne, wskazania błędów i propozycje uzupełnień są istotną częścią tej pracy.
- mgr inż. Michał Wac · m.wac@pollub.pl
- STUDIUM PRZYPADKU
- Cyfrowa Karta Obiektu – Szyb Carnall
- REALIZACJA
- Katedra Konserwacji Zabytków, Politechnika Lubelska